ai về Hà Tĩnh thì về, mặc lụa chợ Hạ, uống chè hương sen
Come back to Hà Tĩnh: wear the silk of Hạ market, drink lotus-scented tea — the province's own invitation.
Ca dao (folk verse) · Ca dao 200
Traditional Vietnamese folk verses and couplets
ai về tôi gửi buồng cau, buồng trước kính mẹ, buồng sau kính thầy
Homeward I send a stalk of areca — the front bunch to honor mother, the rear to honor teacher — piety in a parcel.
ai đưa con sáo sang sông, để cho con sáo sổ lồng bay ra
Who ferried the starling across the river, letting it slip its cage and fly — a lament for love freed into another's keeping.
ai ơi bưng bát cơm đầy, dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần
Lift your full rice bowl and remember: each fragrant grain cost someone a world of bitterness — gratitude for the farmer in every mouthful.
ai ơi chớ vội cười nhau Cây nào mà chẳng có sâu chạm cành
Don't rush to laugh at each other — what tree hasn't a borer gnawing some branch — every trunk has its worm.
ai ơi chớ vội cười nhau Cười người hôm trước, hôm sau người cười
Don't rush to laugh — laughed at today, laughing they'll be at you tomorrow — ridicule's short lease.
ai ơi chớ vội cười nhau Gẫm mình cho kĩ trước sau hãy cười
Don't rush to laugh at each other — examine yourself first and back, then laugh — mockery owed a mirror first.
ai ơi đừng bỏ ruộng hoang Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu Rủ nhau đi cấy đi cày, bây giờ khó nhọc, có ngày phong lưu. Trên đồng cạn, dưới đồng sâu, chồng cày vợ cấy, con trâu đi bừa
Leave no field fallow, friend — every inch of soil is an inch of gold.
anh em như thể tay chân Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần
Siblings are as hands and feet — torn or whole, wrap each other; failing or able, hold each other up — the defining verse of brotherhood.
anh em nào phải người xa, cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân. Yêu nhau như thể tay chân, anh em hòa thuận, hai thân vui vầy
Siblings are no strangers: one father, one mother, one flesh — love each other as hands love feet — the classic verse of brotherly duty.
anh hùng là anh hùng rơm, ta cho mồi lửa hết cơn anh hùng
A straw hero — put a match to him and the heroics burn off in one flare.
anh về em nắm cổ tay, em dặn câu này anh chớ có quên. Đôi ta đã trót lời nguyền, chớ xa xôi mặt mà quên mảng lòng
Homeward bound, I hold your wrist and say: we are sworn now — let distance dim no face nor forget this heart.
anh về học lấy chữ hương, chín trăng em đợi, mười thu em chờ
Go master your letters, love — nine moons I'll wait, ten autumns I'll stay — the sweetheart's pledge to the studying beloved.
anh đi anh nhớ quê nhà, nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương. Nhớ ai dãi nắng dầm sương, nhớ ai tát nước bên đường hôm nao
Away, I miss my village home — the water-spinach soup, the eggplant in fermented sauce, the one sun-baked and dew-soaked, bailing water by the road — homesickness itemized in humble things.
bao giờ cây chuối có cành, cho sung có nụ, cho hành có hoa. Bao giờ chạch đẻ ngọn đa, sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình. Bao giờ cây cải làm đình, gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta
When the banana grows branches and the fig buds, when the loach spawns atop the banyan — then I'll marry you — refusal by botanical impossibility.
bao giờ hết cỏ Tháp Mười
When the grass of Tháp Mười runs out — the resistance oath: only then will the South stop fighting — defiance with a botanical deadline.
bây giờ mận mới hỏi đào, vườn hồng có lối ai vào hay chưa. Mận hỏi thì đào xin thưa, vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào
Now the plum asks the peach: is there a path into the rose garden yet? The peach replies: a path there is, but none has entered — courtship's most elegant negotiation.
bắc thang lên hỏi trăng già, phải chăng phận gái mưa sa giữa trời. May ra gặp được giếng khơi Vừa trong vừa mát lại nơi thanh nhàn. Chẳng may số phận gian nan, lầm than phải chịu phàn nàn cùng ai
Set a ladder to the old moon and ask: is a girl's fate truly rain scattered mid-sky — landing in a clear well if lucky, in hardship if not.
cao su đi dễ khó về,
Rubber-plantation roads: easy to walk in, hard to walk out — men leave their health in the latex rows — the colonial plantation's epitaph.
cha mẹ giàu con thong thả, cha mẹ nghèo con vất vả gian nan. Sớm mai lên núi đốt than, chiều về xuống biển đào hang bắt còng
Rich parents, an easy child; poor parents, a child of hardship — charcoal on the mountain at dawn, crab-holes on the shore at dusk.
chim trời ai dễ đếm lông
Who could count the feathers of the sky's birds — the unaccountable, in one line.
chiều chiều ra đứng ngõ sau Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều
Evening after evening at the back gate, gazing toward mother's village — a gut aching nine ways at dusk — homesickness's most quoted couplet.
chồng người đánh giặc sông Lô Chồng em ngồi bếp rang ngô cháy quần Chồng người cưỡi ngựa bắn cung Chồng em ngồi bếp cầm chun bắn ruồi
Her husband fights at the Lô river; mine squats by the stove roasting corn till his trousers scorch — the wives' merciless comparison of husbands.
con gái nói có là không, nói yêu là ghét, nói buồn là vui
A girl's 'yes' means no, her 'love' means hate, her 'sad' means glad — the teasing dictionary of courtship.
con quan thì lại làm quan Con nhà kẻ khó, bắt cua tối ngày
The mandarin's child becomes a mandarin; the poor man's child catches crabs all day — heredity as the old regime's whole career ladder.
con vua thì lại làm vua Con sải ở chùa thì quét lá đa
The king's child becomes king; the temple novice's child sweeps banyan leaves — station inherited, verse-form; the twin of the mandarin version.
con ơi nhớ lấy câu này, cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan
Child, remember this line: night robbers are bandits; day robbers are officials — the sharpest protest verse in the language.
cày đồng đang buổi ban trưa, mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày, ai ơi bưng bát cơm đầy. Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần
Plowing the field at high noon, sweat dripping like rain onto the furrows — whoever lifts a full bowl, remember: one fragrant grain, a world of bitterness — the fullest form of the farmer's-toil verse.
cái cò lặn lội bờ ao Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng chú tôi hay tửu hay tăm Hay nước chè đặc, hay nằm ngủ trưa Ngày thì ước những ngày mưa Đêm thì ước những đêm thừa trống canh
The stork wades the pond bank — o girl in the peach bodice, will you marry my uncle? He's fond of spirits and rice wine, thick tea and long naps; by day he wishes for rain-days, by night for one more watch of sleep — the great satirical matchmaking verse.
cây cao thì gió càng lay, càng cao danh vọng càng đầy gian nan
The taller the tree, the harder the wind rocks it — the higher the fame, the fuller the hardship.
cây khô xuống nước cũng khô Phận nghèo đi đến nơi mô cũng nghèo
Dry wood stays dry even in water — a poor fate arrives poor wherever it travels.
có tát cạn biển Đông mới tỏ tường lòng mẹ Không trèo qua non Thái sao thấu hiểu tình cha
Only by bailing the East Sea dry is a mother's heart made plain; without climbing Mount Thái, how fathom a father's love — filial devotion at oceanic scale.
cô kia cắt cỏ một mình, cho anh cắt với chung tình làm đôi. Cô còn cắt nữa hay thôi, cho anh cắt với làm đôi vợ chồng
You there cutting grass alone — let me cut beside you and make us a pair — the field as courtship ground.
cô kia đội nón đi đâu Tôi là phận gái làm dâu mới về Mẹ chồng ác nghiệt đã ghê Tôi chẳng ở được, tôi về nhà tôi
Girl in the nón, where to? — I'm a new bride gone to serve; the mother-in-law is cruel past bearing — I can't stay, I'm going home to mine — the runaway daughter-in-law's verse.
công cha như núi ngất trời Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông Núi cao biển rộng mênh mông Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi
A father's labor is a sky-high peak; a mother's love the water beyond the East Sea — high mountain, wide ocean: child, engrave the nine words of care.
công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra, một lòng thờ mẹ kính cha, cho tròn chữ hiếu mới là đạo con
A father's labor is Mount Thái Sơn; a mother's devotion, the spring that never stops flowing — serve both wholly, for that is a child's whole way.
cậu cai nói dấu lông gà, cổ tay đeo nhẫn gọi là cậu cai. Ba năm được một chuyến sai, áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê
Master Cai sports a feather in his hat and a ring on his wrist — one errand in three years, the short coat borrowed and the long trousers hired — colonial petty rank, dressed entirely in loans.
cổ tay em trắng như ngà, con mắt em liếc như là dao cau. Miệng cười như thể hoa ngâu, cái khăn đội đầu như thể hoa sen
Your wrist white as ivory, your glance a slicing areca knife, your smile a ngâu blossom, your headscarf a lotus — the inventory of infatuation.
cờ bạc là bác thằng bần Cửa nhà bán hết, tra chân vào cùm
Gambling is Brother Poverty's own uncle — the house sold off, and your feet in the stocks — the definitive verse against cards and dice.
dao cau rọc lá trầu vàng Mắt anh anh liếc,mắt nàng nàng đưa
The areca knife slits the golden betel leaf; my eye slides to you and yours to me — flirtation sharp and folded as the quid itself.
dã tràng se cát biển đông, nhọc nhằn mà chẳng nên công cán gì
The sand-crab rolls its pellets in the eastern sea — endless toil, and not one grain of credit to keep.
dì ruột thương cháu như con Rủi mà không mẹ cháu còn cậy trông vào ai
A mother's sister loves the child as her own — should the mother be lost, on whom else would the child lean.
dù ai nói ngả nói nghiêng, lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân
Let them talk crooked or slanted — my heart stands firm as a three-legged trivet — constancy that gossip cannot tip.
dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba
Wherever you travel, up-country or down, remember the Ancestor Festival on the tenth of the third month — the Hùng Kings' day binding all Vietnamese.
dù ai đi ngược về xuôi, cơm nắm lá cọ là người sông Thao
Upstream or down, the rice-ball wrapped in cọ leaf marks the Sông Thao native — identity carried in a packed lunch.
dạy con từ thuở còn thơ, dạy vợ từ thuở bơ vơ mới về
Teach a child in its infancy, a wife in her bewildered first days — guidance belongs at beginnings.
dẫu rằng da trắng tóc mây Đẹp thì đẹp vậy, dạ này không ưa Vợ ta dù có quê mùa Thì ta vẫn cứ sớm trưa vui cùng
White-skinned and cloud-haired she may be — lovely, but not for this heart; my wife is country-plain, and morning to noon I am glad beside her.
gió mùa thu mẹ ru con ngủ Năm canh dài, mẹ thức đủ năm canh
Autumn monsoon: mother sings the child to sleep — five long watches, and she wakes through all five — the lullaby's ledger of sleepless love.
gió đưa cành trúc la đà, tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương Mịt mù khói tỏa ngàn sương Nhịp chày Yên Thái mặt gương Tây Hồ
Wind sways the bamboo low across Trấn Vũ's bell and Thọ Xương's rooster-watch; through mist and pounding of Yên Thái's pestles, West Lake lies a mirror — Hanoi's dawn, engraved in four lines.
gió đưa cây cải về trời, rau răm ở lại, chịu lời đắng cay
The wind bears the mustard plant to heaven; the knotweed stays behind to swallow the bitterness — the one taken, the one left to grieve.
gà khôn gà chẳng đá lang Gái khôn gái chẳng bỏ làng gái đi
A wise rooster doesn't spar with the flock; a wise girl doesn't quit her village — prudence keeps its home ground.
gánh cực mà đổ lên non, cong lưng mà chạy, cực còn theo sau
Haul your misery up the mountain and dump it; bend your back and run — misery still follows behind.
hoa thơm ai chẳng muốn đeo, người khôn ai nỡ cứ theo nặng lời
A fragrant flower everyone would wear; a wise person no one burdens with harsh words — worth draws gentleness.
hôm qua tát nước đầu đình, Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen. Em được thì cho anh xin, Hay là em để làm tin trong nhà
Last night bailing water by the đình, I left my shirt on the lotus branch — if you found it, give it back; or keep it as my pledge — the most beloved courtship verse in Vietnamese.
học trò xứ Quảng ra thi Thấy cô gái Huế bỏ đi không đành
The Quảng student came for the examinations, saw a Huế girl, and could not make himself leave — scholarship's oldest hazard.
hỡi cô tát nước bên đàng Sao cô tát ánh trăng vàng đổ đi
O girl bailing water by the road — why bail the golden moonlight and pour it away — courtship's most famous opening line.
khôn ngoan chẳng lọ là nhiều Người khôn mới nói nửa điều đã khôn
Wisdom isn't measured by volume — the wise show wise in half a sentence.
khôn ngoan đối đáp người ngoài Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau
Be clever answering outsiders — chicks of one mother must never spar with each other — solidarity begins in the coop.
không cha có chú ai ơi Thay mặt đối lời chú cũng như cha
No father? There's the uncle — standing in, word for word, the uncle serves as father.
không công cha ăn công cốc Không nghĩa mẹ có ngồi liếm đĩa
Without father's labor you'd eat empty air; without mother's care you'd sit licking plates — the blunt accounting of what parents provide.
kim vàng ai nỡ uốn câu Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời
Who would bend a gold needle into a fish-hook — who with sense would bend a harsh word against another — worth is too fine for cruel use.
làm người phải đắn phải đo Phải cân nặng nhẹ, phải dò nông sâu
To be a person is to measure and weigh — balance heavy against light, sound the shallow and the deep.
làm trai cho đáng nên trai, khom lưng chống gối gánh hai hạt vừng
Be a man worth the name: back bowed, knees braced — to carry two sesame seeds — the mock-epic of the useless husband.
làm trai lấy được vợ hiền, như cầm đồng tiền mua được của ngon
Marry a virtuous wife and it's a coin that buys good things forever — the husband's bargain of a lifetime.
làm trai quyết chí tu thân, công danh chớ vội, nợ nần chớ lo
Resolve to perfect yourself first, young man — no rush toward fame, no fretting over debts.
lên non cho biết non cao Xuống biển cầm sào cho biết cạn sâu
Climb the mountain to know its height; go down to the sea with a pole to learn shallow from deep — knowledge is bodily.
lên non mới biết non cao, nuôi con mới biết công lao mẹ hiền
Climb the mountain to know its height; raise a child to know a gentle mother's labor — scale learned only firsthand.
lênh đênh qua cửa Thần Phù Khéo tu thì nổi, vụng tu thì chìm
Adrift past Thần Phù strait — the well-cultivated float, the ill-cultivated sink — virtue as seamanship.
lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
Words cost nothing to buy — so choose the ones that please each other's hearts — the golden rule of Vietnamese speech.
muốn no thì phải chăm làm Một hạt thóc vàng chín giọt mồ hôi
To eat your fill, work with a will — one golden rice grain costs nine drops of sweat.
muốn sang thì bắc Cầu Kiều Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy
To cross to riches, build the Kiều bridge; for a lettered child, cherish the teacher — the old bridge-toll of education.
mình về có nhớ ta chăng, ta về ta nhớ hàm răng mình cười
Gone home, will you remember me? I go home remembering the teeth of your smile — the classic parting verse.
mười năm lưu lạc giang hồ, một ngày tu tỉnh, cơ đồ lại nên
Ten years adrift on rivers and lakes; one day of mending, and the estate stands again — it is never too late to turn.
mấy đời bánh đúc có xương, mấy đời dì ghẻ lại thương con chồng
When did rice-cake ever have bones; when did a stepmother ever love her husband's child — the bitterest of family proverbs.
mẹ già như chuối chín cây, gió lay mẹ rụng, con phải mồ côi
An aged mother is a banana ripe on the tree — one gust and she falls, and the child is orphaned — cherish her while the stem holds.
mẹ già ở tấm lều tranh Sớm thăm tối viếng mới đành dạ con
An old mother in a thatched lean-to — visit at dawn and again at dusk, or a child's heart cannot rest.
mỗi đêm con thắp đèn trời Cầu cho cha mẹ sống đời với con
Each night I light a lamp to heaven, praying my parents live alongside me forever — the child's nightly petition.
một cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
One tree makes no mountain; three trees clustered make a high peak — union as elevation; Vietnam's great verse of solidarity.
một tay bế lũ con thơ Một tay giành lấy mà đưa xuống bùn Một mai cha yếu mẹ già, chén cơm ai xới, chén trà ai dâng
One arm cradling the little ones, one arm fending the world — and someday, father frail and mother old, who will heap the rice bowl, who lift the tea.
ngang lưng thì thắt bao vàng, đầu đội nón dấu, vai mang súng dài. Một tay thì cắp hỏa mai, một tay cắp giáo, quan sai xuống thuyền. Tùng tùng trống đánh ngũ liên, chân bước xuống thuyền nước mắt như mưa
Gold sash at the waist, pressed hat, long musket; flintlock in one hand, lance in the other, ordered down to the boats — drums beat five-fold, and boarding, his tears fall like rain — the conscript's farewell.
nghèo nhân nghèo nghĩa thì lo, nghèo tiền nghèo bạc chả lo là nghèo
Fear poverty of kindness and duty, not poverty of coin — the only destitution that matters is moral.
ngoài miệng thì nói Nam mô, trong lòng thì chứa ba bồ dao găm
'Nam mô' on the lips, three basketfuls of daggers in the heart — piety worn over an armory.
ngày nào em bé cỏn con Bây giờ em đã lớn khôn thế này Cơm cha, áo mẹ, công thầy Nghĩ sao cho bỏ những ngày ước ao
Once you were tiny; look how grown you are — father's rice, mother's clothes, teacher's pains: think how to be worth those hoping years.
ngó lên nuộc lạt mái nhà, bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu
Look up at the lashings of the roof — as many knots as there are, that many times I miss my grandparents.
người ta đi cấy lấy công, tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề. Trông trời, trông đất, trông mây, trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm. Trông cho chân cứng đá mềm, trời yên biển lặng mới yên tấm lòng
Others transplant rice for wages; I transplant watching every quarter — sky, earth, cloud, rain, sun, day, night — praying for firm feet and soft stone, calm heaven and quiet sea — the farmer's whole anxiety in one verse.
người ta đi đôi về đôi, thân em đi lẻ về côi một mình
Others travel in pairs and return in pairs; I go single and come back alone — solitude in one couplet.
người đâu gặp gỡ làm chi, trăm năm biết có duyên đường hay không
Why did we ever have to meet — a hundred years on, who knows if the path held fate or not.
ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa Miệng nhai cơm búng, lưỡi lừa cá xương
Idle and sad, I remember my mother of old — chewing rice soft for me, her tongue sorting out the fish bones — tenderness recalled in its smallest act.
nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhau cùng
The red cloth drapes the mirror's stand — people of one country must love one another — the national verse of solidarity.
nhà Bè nước chảy chia hai, ai về Gia Định, đồng Nai thì về
At Nhà Bè the current splits in two: one home to Gia Định, one to Đồng Nai — the southern crossroads of longing.
nhân nghĩa là chúa muôn đời Bạc tiền là khách qua chơi bấy giờ
Humanity and duty reign forever; silver and gold are guests just passing through — the visitor status of money.
nhớ ai bổi hổi bồi hồi, như đứng đống lửa như ngồi đống than
Missing someone, restless and turning — like standing in a bonfire, like sitting on coals — longing rendered in embers.
những khi trái nắng trở trời, con đau là mẹ đứng ngồi không yên. Trọn đời vất vả triền miên, chăm lo bát gạo vàng bạc nuôi con
When the weather crossed and the child fell ill, mother could neither stand nor sit — a whole life of ceaseless toil, trading rice-bowls of gold to raise her young.
những người con mắt lá răm Lông mày lá liễu đáng trăm quan tiền
Eyes like knotweed leaves and willow-leaf brows — worth a hundred strings of coin — the classical inventory of a lovely face.
nuôi con cho được vuông tròn Mẹ thầy đầu gãi xương mòn gối cong. Nuôi con khó nhọc đến giờ Trưởng thành con phải biết thờ hai thân
Raising a child to full and whole, the parents' heads scratch bare, bones wear, knees bow — grown now, the child must honor those two.
nuôi con mới biết sự tình Thầm thương cha mẹ nuôi mình hồi xưa
Only in raising my own children do I understand — and silently love my parents for raising me back then.
nói chín thì nên làm mười Nói mười làm chín kẻ cười người chê
Say nine, then do ten; say ten and do nine, and the world will laugh — deeds must outrun words.
nói lời phải giữ lấy lời Đừng như con bướm đậu rồi lại bay
Give your word and keep your word — don't be the butterfly that lands and flits away.
nói người phải ngẫm đến ta Thử sờ lên gáy xem xa hay gần Nói người phải ngẫm đến thân Thử sờ lên gáy xem gần hay xa
Speaking of others, weigh yourself — feel the back of your own neck and judge how near it lands.
nực cười châu chấu đá xe, tưởng rằng chấu ngã ai dè xe nghiêng
Laughable, the grasshopper kicking the cart — yet the grasshopper stood and the cart tipped over — the underdog verse that history kept quoting.
phượng hoàng ở chốn cheo leo, sa cơ lỡ vận phải theo đàn gà. Bao giờ gió thuận mưa hòa, thay lông đổi cánh lại ra phượng hoàng
The phoenix on its high crag, fallen on hard times, must run with the chickens — but come fair wind and rain, it molts and is phoenix again — nobility in eclipse.
phấn son tô điểm sơn hà, làm cho rỡ mặt đàn bà nước Nam
Powder and rouge adorn the rivers and mountains — bringing glory to the women of the South — the verse of feminine patriotism.
qua cầu ngả nón trông cầu, cầu bao nhiêu nhịp, ngả sầu bấy nhiêu
Crossing the bridge I tip my hat and gaze — as many spans as the bridge has, that many sorrows tip with it.
qua đình ngả nón trông đình, đình bao nhiêu ngói, thương mình bấy nhiêu
Passing the đình I tip my hat and gaze — as many tiles as the roof holds, that much I love you — devotion counted in roof-tiles.
quân tử là quân tử Tàu, ăn cơm thì ít, ăn rau thì nhiều
A 'gentleman' of the Chinese-novel sort — little rice, plenty of vegetables — the mock title for genteel poverty.
ra sông mới biết cạn sâu, ở trong lạch hói, biết đâu mà dò
Only on the river do you learn shallow from deep; in the creeks and backwaters there's no sounding at all.
rau răm đất cứng dễ bứng khó trồng, dù thương cho lắm cũng chồng người ta
Knotweed grows in hard ground — easy to uproot, hard to transplant; love her as you may, she is another man's wife.
ru con con ngủ cho rồi, mẹ ra chỗ vắng, mẹ ngồi than thân
Sleep, child, sleep — so mother can slip to an empty corner and mourn her own lot — the lullaby's hidden second verse.
ru con, con ngủ cho lành, cho mẹ gánh nước rửa bành cho voi. Muốn coi, lên núi mà coi, coi Bà Triệu tướng cưỡi voi đánh cồng
Sleep sound, child, while mother hauls water to wash the elephant's howdah — want to see? Climb the mountain and watch Lady Triệu ride her elephant and strike the gong — the lullaby that carries a woman general.
ru con, con ngủ cho say, để u dệt vải cho thầy nhuộm nâu. Cắt quần cắt áo u khâu, để thầy con mặc cấy bừa mùa chiêm
Sleep deep, child, while mother weaves and father dyes the brown — cutting trousers and shirts she sews, for father to wear plowing the fifth-month season — the household loom in a lullaby.
ruộng ai thì nấy đắp bờ, duyên ai nấy gặp, đừng chờ uổng công
Each farmer banks their own field; each meets their own fate — waiting for another's is labor wasted.
ruộng ta ta cấy, ta cày,
Our field we transplant, our field we plow — labor's plain claim to its own ground.
rượu nhạt uống lắm cũng say, người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm
Weak wine still intoxicates in quantity; a wise man's talk, however fine, palls with repetition — moderation even in eloquence.
rồng nằm bể cạn phơi râu, mấy lời anh nói giấu đầu hở đuôi
A dragon beached in a dry pool, sunning its whiskers — your story hides its head and shows its tail — grandeur stranded, and a lie showing its seams.
rồng vàng tắm nước ao tù, người khôn ở với người ngu bực mình
A golden dragon bathing in a stagnant pond — the able person stuck among fools, and chafing.
rủ nhau xuống biển bắt cua Bắt cua cua kẹp, bắt rùa rùa bơi
Off to the sea for crabs — grab the crab, it pinches; grab the turtle, it swims — the comedy of inept effort.
rủ nhau đi cấy đi cày, bây giờ khó nhọc, có ngày phong lưu. Trên đồng cạn, dưới đồng sâu, chồng cày vợ cấy, con trâu đi bừa
Off together to transplant and plow — hardship now, ease someday: shallow field above, deep field below, husband plowing, wife transplanting, buffalo harrowing — the family economy in one scene.
rừng có mạch, vách có tai, người trong chưa tỏ, người ngoài đã hay
The forest has veins and walls have ears — before those inside are clear, those outside already know.
sông dài cá lội biệt tăm, phải duyên chồng vợ ngàn năm cũng chờ. Ruộng ai thì nấy đắp bờ, duyên ai nấy gặp đừng chờ uổng công
The long river hides its fish from sight — but a fated match waits a thousand years; bank your own field, meet your own fate.
sông sâu có thể bắc cầu, lòng người nham hiểm biết đâu mà mò
A deep river can be bridged — but who fathoms a treacherous heart — engineering ends at the human interior.
sông sâu nước chảy đá mòn Của kia ăn hết, nghĩa còn ghi xương
Deep rivers flow and stone wears; feasts are eaten and gone, but kindness is carved in the bone.
số cô chẳng giàu thì nghèo Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà. Số cô có mẹ có cha Mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông. Số cô có vợ có chồng, sinh con đầu lòng, chẳng gái thì trai
Your fate: if not rich then poor; on Tết's eve, meat hangs in the house; you have a mother and father — mother female, father male; a spouse awaits, and your firstborn — girl if not boy — the immortal parody of fortune-tellers.
số giàu tay trắng cũng giàu, số nghèo chín đụn mười trâu cũng nghèo
Fated rich, empty hands still prosper; fated poor, nine barns and ten buffalo still drain away — fortune as the senior partner.
số giàu đem đến dửng dưng, lọ là con mắt tráo trưng mới giàu
Fated rich, wealth ambles up unbidden — bulging eyes were never the way to riches.
sống thì con chẳng cho ăn Chết thì xôi thịt, làm văn tế trời
Alive, you gave them nothing to eat; dead, you lay out feasts and read odes to heaven — the verse that shames performative mourning.
ta về ta tắm ao ta, dù trong dù đục, ao nhà vẫn hơn
Home again, I bathe in my own pond — clear or murky, the home pond is still better — belonging over perfection.
tay bưng dĩa muối chấm gừng, gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau
Hands lifting the salt dish and ginger — ginger hot, salt sharp: let us not forget each other — hardship shared is the bond.
tay nâng khăn gói sang sông Mồ hôi ướt đẫm, thương chồng phải theo
Bundle raised, she crosses the river — soaked in sweat, she follows for love of her husband.
thuyền về có nhớ bến chăng Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền
Boat, do you remember your wharf? — the wharf, single-hearted, waits fast for its boat — constancy's most beloved metaphor.
thà ăn bắp hột chà vô Còn hơn giàu có mồ côi mẹ già
Better corn kernels chewed plain than wealth with your old mother in the grave — no fortune outbids a living parent.
thân em chẳng đáng mấy tiền, vì tình em nặng, mấy nghìn cũng mua
My body isn't worth much money — but for the weight of my love, thousands wouldn't buy it.
thân em như chiếc chổi đầu hè, để anh khuya sớm đi về chùi chân
I am the porch broom — for you to wipe your feet on, dawn and dusk — servitude in a household image.
thân em như con hạc đầu đình, muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay
I am the crane atop the đình — longing to fly, and unable even to lift myself — grace pinned in place.
thân em như cá trong lờ, hết phương vùng vẫy biết nhờ nơi đâu
I am a fish inside the trap — no room left to thrash, and nowhere to turn — confinement complete.
thân em như cái sập vàng, anh như manh chiếu rách giữa đàng bỏ quên. Lạy trời cho gió cả lên, cho manh chiếu rách trải trên sập vàng
I am a gilded couch and you a torn mat lost by the road — pray heaven send a great wind to spread the torn mat over the gold couch — mismatched love's impossible prayer.
thân em như cánh chuồn chuồn, khi vui nó đậu, khi buồn nó bay
I am the dragonfly's wing — perched when pleased, flown when sad — affection with no mooring.
thân em như cánh hoa hồng, lấy phải thằng chồng như đống cỏ khô
I am a rose in bloom, married to a husband like a heap of dry straw — beauty bound to dullness.
thân em như cúc mọc bờ rào, kẻ qua ngắt nhụy, người vào bẻ bông
I am a daisy on the hedgerow — passersby pinch the stamens, visitors snap the bloom — beauty exposed to every hand.
thân em như cột đình trung, tay dơ cũng quẹt, tay phung cũng chùi
I am the đình's center post — dirty hands wipe on me, leprous hands wipe too — the used and unthanked.
thân em như củ ấu gai, ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen. Ai ơi, nếm thử mà xem Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi
I am the spiny water-caltrop — white within, black without; taste before you judge, and find me sweet — plainness pleading its hidden worth.
thân em như giếng giữa đàng, người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân
I am a well at the roadside — the refined wash their faces, the coarse wash their feet — one worth, two usages.
thân em như hạt mưa rào, hạt rơi xuống giếng, hạt vào vườn hoa. Thân em như hạt mưa sa, hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày
I am a burst of rain — one drop falls in the well, one in the flower garden; one lands in a mansion, one in the plowed field — a woman's fate scattered by chance.
thân em như miếng cau khô, người thanh tham mỏng, kẻ thô tham dày
I am a sliver of dried areca — the refined covet the thin, the coarse covet the thick — every taste claims its cut.
thân em như thể cánh bèo, ngược xuôi xuôi ngược theo chiều nước trôi
I am a duckweed leaf — upstream, downstream, wherever the current tips — a fate with no rudder of its own.
thân em như trái bần trôi, gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu
I am a bần fruit adrift — wind battering, waves tossing, with no shore to wash up on — the floating-fate lament.
thân em như trái sầu riêng Kẻ thì nói dở người thì khen ngon
I am the durian fruit — some call me foul, others call me delicious — no middle opinion exists.
thân em như tấm lụa điều, đã đông nơi chuộng lại nhiều nơi thương
I am a bolt of scarlet silk — prized in many quarters, loved in many more — the sought-after bride's verse.
thân em như tấm lụa đào, phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
I am a bolt of peach silk — fluttering in the open market, into whose hands I cannot say — beauty at the mercy of the buyer.
thân em như ớt chín cây, càng tươi ngoài vỏ càng cay trong lòng
I am chili ripening on the plant — the brighter the skin, the hotter the heart within.
thân em đi lấy chồng chung, khác nào như cái bung xung chui đầu
Married as the shared second wife — a shuttlecock everyone's head pushes through — polygamy from below.
thôi thà đừng biết cho xong, biết bao nhiêu lại đau lòng bấy nhiêu
Better never to have known — for every measure of knowing, that measure of heartache.
thương chồng phải lụy cùng chồng Đắng cay phải chịu, mặn nồng phải cam
Loving a husband means bending with him — swallow the bitter, savor the salt-warm; a wife's shared weather.
thương con tần tảo sớm hôm, cơm đùm chéo áo, cháo đùm lá môn
Loving her child she scrimps dawn to dusk — rice bundled in a shirt-corner, porridge wrapped in taro leaf.
thương mẹ nhớ cha như kim châm vào dạ, nghĩ đến chừng nào, lụy hạ tuôn rơi Thuyền không bánh lái thuyền quầy Con không cha mẹ ai bày con nên
Missing father and mother like needles in the gut — a boat without a rudder; a child without parents, who shows the way.
thương thay cây quê giữa rừng, cay nồng ai biết, ngát lừng ai hay
Pity the cinnamon tree mid-forest — its heat unknown, its fragrance unguessed — worth wasted on the wilderness.
thương thay thân phận con rùa, lên đình đội hạc xuống chùa đội bia
Pity the turtle's lot — bearing the crane at the đình, bearing the stele at the pagoda — burdens sacred and endless alike.
thương thay thân phận đàn bà, hơn hai, ba tuổi vẫn là đàn em
Pity womankind — older by two or three years, and still ranked the junior.
thật thà cũng thể lái trâu Yêu nhau cũng thể nàng dâu mẹ chồng
As honest as a buffalo-trader, as loving as bride and mother-in-law — two proverbial impossibilities in one breath.
thế gian còn dại chưa khôn Sống mặt áo rách, chết chôn áo lành
The world is still foolish, not yet wise — alive in torn shirts, buried in fine ones — spending on the dead what the living needed.
thức khuya mới biết đêm dài, ở lâu mới biết lòng người có nhân
Stay up late and learn how long the night is; live with someone long and learn whether their heart is kind — duration is the only test.
tiếc thay hột gạo trắng ngần, đã vo nước đục, lại vần than rơm
Pity the pearl-white grain of rice — washed in muddy water, then rolled in straw-char — worth spoiled by wrong handling.
tiền gạo thì của mẹ cha, cái nghiên, cái bút thật là của em
Rice and money are mother's and father's; the inkstone and brush are truly mine — the scholar-child's declaration of estate.
trai khôn tìm vợ chợ đông Gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân
A wise man picks his wife in the crowded market; a wise woman picks her husband amid the ranks of soldiers — choose where character shows.
trai mà chi, gái mà chi Sinh ra có nghĩa có nghì là hơn Sinh con ai nỡ sinh lòng Sinh con ai chẳng vun trồng cho con
What matters boy, what matters girl — a child of duty and gratitude is the better birth — the verse against preferring sons.
trong đầm gì đẹp bằng sen, lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng. Nhị vàng bông trắng lá xanh, gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn
What in the marsh is lovelier than the lotus — green leaf, white bloom, gold stamens — near the mud yet never smelling of mud — Vietnam's emblem of integrity.
trách ai tính chuyện đa đoan, đã hái được mận lại toan bẻ đào
Blame the one who schemed too widely — plum already picked, and reaching to snap the peach besides.
trách người quân tử vô danh, chơi hoa xong lại bẻ cành bán rao
Blame the nameless 'gentleman' — done with the flower, he breaks the branch and hawks it — the seducer's full itinerary.
trúc xinh trúc mọc đầu đình, em xinh em đứng một mình cũng xinh
Lovely the bamboo at the đình's gate — and you, lovely standing all alone, are lovely still — beauty that needs no company.
trăm năm bia đá thì mòn, ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ
A hundred years wear down the stone stele; a thousand years, and the stele of mouths still stands — reputation outlasts granite.
trăm năm giữ vẹn chữ tòng Sông sao thác vậy một chồng mà thôi
A hundred years keeping the word 'follow' whole — as the river runs, so its falls: one husband, no more.
trăm năm đành lỗi hẹn hò, cây đa bến cũ, con đò khác đưa
A hundred years, the vow is broken — the old banyan and the same wharf, but a different ferry carries her now — love's landmarks outliving love.
trăng mờ còn tỏ hơn sao Dẫu rằng núi lỡ còn cao hơn đồi
The dimmed moon still outshines the stars; the landslid mountain still stands above the hill — diminished greatness is greatness still.
trứng rồng lại nở ra rồng, liu điu lại nở ra dòng liu điu
Dragon eggs hatch dragons; water-snakes hatch water-snake lines — lineage breeds true.
tu đâu cho bằng tu nhà Thờ cha kính mẹ, mới là chân tu
No cloister betters the home altar — honor father and revere mother: that is true practice — piety as the highest monastery.
tóc mai sợi vắn sợi dài, lấy nhau chẳng đặng thương hoài ngàn năm
Temple-hair strands short and long — we could not marry, so I will love you a thousand years — the vow of the unwed.
tôm càng lột vỏ bỏ đuôi, giã gạo cho trắng mà nuôi mẹ già
Shell the prawn and trim the tail, pound the rice white — to feed an aging mother — devotion in kitchen verbs.
tốt gỗ hơn tốt nước sơn, xấu người đẹp nết, còn hơn đẹp người
Sound timber beats fine varnish; a plain face with good character beats beauty — the standard verse of substance over surface.
từ ngày Tự Đức lên ngôi,
Since Tự Đức took the throne... — the protest verses dated by reign, where complaint learned to keep a calendar.
uốn cây từ thuở còn non Dạy con từ thuở con còn ngây thơ
Bend the tree while it's young; teach the child while it's innocent — formation's window in one couplet.
uốn tre uốn thuở còn măng, dạy vợ dạy thuở băn khoăn mới về
Bend bamboo while it's still a shoot; guide a wife in her uncertain first days — formation belongs to beginnings.
vì chồng nên phải gắng công Nào ai da sắt xương đồng chi đây
For a husband's sake she strains at the work — no one was born with iron skin and bronze bones.
ví dầu con phụng bay qua Mẹ nói con gà con cũng nói theo
Should a phoenix sail past, mother calls it a chicken — and the child agrees — filial deference measured against the evidence of one's own eyes.
ví dầu cầu ván đóng đinh Cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi. Khó đi mẹ dắt con đi Con đi trường học mẹ đi trường đời
Though the plank bridge is nailed firm and the bamboo bridge sways and pitches — hard going, mother leads the child: the child walks to school, mother walks the school of life.
ví dầu mẹ chẳng có chi Chỉ con với mẹ chẳng khi nào rời
Though mother owns nothing at all, mother and child are never parted — poverty cannot divide that pair.
văn chương đựng không đầy lá mít, võ thì đá không bể nổi mảnh sành, nghe vua treo bảng cũng xòng xành ra thi. Bảng đề không biết chữ chi, mài nghiên, mút bút có khi hết ngày
Letters that wouldn't fill a jackfruit leaf, force that couldn't crack a potsherd — yet hearing of the exam, off he swaggers to sit it — the immortal satire of the unqualified candidate.
văn thi phú lục chẳng hay Trở về làng cũ, học cày cho xong
No luck with essays, verse or rhyme-prose — go home to the old village and learn to plow properly — the failed scholar's honest retreat.
vợ chồng là nghĩa cả đời Ai ơi nhớ nghĩ những lời thiệt hơn
Husband and wife are a whole life's bond — weigh every word of it, the losses with the gains.
xa xa Côn Đảo nhà tù,
Far off lies Côn Đảo the prison isle — the exile's landmark, sung at a distance no boat wants to close.
xa xôi em chớ ngại ngùng, xa người, xa tiếng nhưng lòng không xa
Don't fear the distance — far from the person, far from the voice, but the heart has not moved.
xấu xa cũng thế chồng ta, dù cho tốt đẹp cũng ra chồng người
Homely as he is, he's my husband — the handsomest man is still somebody else's — fidelity's tart arithmetic.
yêu nhau cau bảy bổ ba, ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười
In love, seven arecas split into three; in hate, six split into ten — generosity and spite, measured in betel.
yêu nhau cởi áo trao nhau, về nhà mẹ hỏi, qua cầu gió bay
In love we swapped shirts — home, mother asks: crossing the bridge, the wind took it — the beloved lie of young lovers.
yêu nhau củ ấu cũng tròn, ghét nhau thì củ bồ hòn cũng vuông
In love the spiny caltrop is round; in hate the soap-nut is square — affection redraws geometry itself.
yêu nhau mấy núi cũng trèo, mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua
In love, any mountain can be climbed, any river forded, any pass crossed — the anthem of determined lovers.
yêu nhau yêu cả đường đi, ghét nhau ghét cả tông chi họ hàng
Love someone and you love their very road; hate someone and you hate their whole clan — feeling annexes everything adjacent.
áo anh sứt chỉ đường tà Vợ anh chưa có, mẹ già chưa khâu
My shirt's hem thread is torn — I have no wife yet, and my old mother can no longer sew — the bachelor's artful complaint, fishing for a bride.
đem chuông đi đấm nước người, chẳng kêu cũng đấm ba hồi lấy danh
Carrying your bell to strike in another's land — if it won't ring, strike it three times anyway for the name — persistence abroad, dignity kept.
đi cho biết đó biết đây, ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn
Travel and you'll learn the there and here; stay home with mother and when will you wisen — the road as the only school.
đi qua nghiêng nón, cúi lưng, anh không chào, em không hỏi, vì chưng đông người
Passing by, I tip my nón and bow — no greeting from me, no word from you, only because the crowd was watching — decorum over a beating heart.
đi đâu mà bỏ mẹ già, gối nghiêng ai sửa, tách trà ai dâng
Where are you off to, leaving your old mother — who straightens her pillow, who serves her tea — the guilt-verse of the wandering child.